Inhoudsopgave
Opaalglas is glas dat in zijn hele dikte melkwit is: piepkleine deeltjes in de glasmassa verstrooien het licht alle kanten op. In een wandlamp verbergt het de lichtbron en geeft het een egale gloed zonder fel punt. Het nadeel: er komt minder licht door dan bij helder glas of matglas, dus kies een iets sterkere lamp.
Opaal, mat, geribbeld of helder: elk glas tekent iets anders op je muur. Hier lees je wat er in het glas gebeurt en hoeveel licht het tegenhoudt.
Wat is opaalglas?
Opaalglas is wit of gekleurd glas, doorschijnend tot bijna ondoorzichtig. Het melkwit zit niet op het oppervlak maar in de massa: aan het gesmolten glas worden troebelmakers toegevoegd, zoals beenderas, tinoxide of verbindingen van arseen of antimoon. Die deeltjes breken het licht anders dan het glas eromheen, zodat elke lichtstraal telkens opnieuw wordt afgebogen: het tyndall-effect. Van opzij oogt zulk glas daardoor licht blauwig, in doorvallend licht eerder oranjeachtig.
Venetiaanse glasblazers maakten al in de zestiende eeuw lattimo, melkglas dat met porselein moest wedijveren. Niet elk opaal is massief: soms is een dun wit laagje op helder glas gesmolten, overvangglas. Kijk dus naar de rand: helemaal wit is opaal in de massa, een heldere kern met een witte huid is overvangglas.
Opaalglas, melkglas of matglas?
Hier ontstaat vaak verwarring. Bij lampen is melkglas meestal een ander woord voor opaalglas. Bij ramen en deuren is melkglas bijna altijd matglas: helder glas waarvan één kant met zuur is geëtst of is gezandstraald. Dat ruwe oppervlak verstrooit het licht alleen in een flinterdun laagje aan de buitenkant.
| Glas | Waar het effect zit | Wat je ziet als de lamp brandt |
|---|---|---|
| Helder glas | Nergens, het glas is transparant | De lamp zelf, een fel punt |
| Geribbeld glas | Gegoten groeven | Lichtstrepen, de lamp vaag erachter |
| Matglas | Eén geëtste of gezandstraalde kant | Een lichtere vlek waar de lamp zit |
| Opaalglas | Deeltjes in de hele massa | Een egaal oplichtend volume, geen lamp |
Geribbeld glas buigt het licht af in plaats van het te verstrooien, en het lijnenspel op de muur hoort erbij. De goudkleurige art-deco-wandlamp met geribbelde glazen buizen speelt precies die kaart.
Hoeveel licht laat opaalglas door?
Een fabrikant van optische componenten noemt voor een diffusor van opaalglas een lichtdoorlating van ongeveer 30 tot 40 %, tegen 40 tot 50 % voor geslepen matglas, met de kanttekening dat opaal het licht gelijkmatiger verdeelt. Helder floatglas van 4 mm haalt zo’n 90 %. Geëtst matglas voor ramen verliest daar nauwelijks iets van: het verstrooit maar weinig.
Een bol doet het beter dan een plaat: wat het glas naar binnen terugkaatst, komt deels alsnog naar buiten. Toch houdt opaal van alle lampglazen het meeste licht vast. Ons advies: moet de lamp echt een gang of hal verlichten, neem dan een stap meer lumen dan achter matglas, binnen het maximum op de fiche. Volgens de Europese ecodesignregels staat 470 lumen gelijk aan een gloeilamp van 40 W en 806 lumen aan 60 W.
Waarom opaalglas niet verblindt
Verblinding hangt af van hoe geconcentreerd het licht is: de luminantie. Een kale G9-ledcapsule van ongeveer 1,5 bij 4,5 cm straalt al haar licht uit op zo’n 20 cm². Verdeeld over een opalen bol van 12 cm, met 452 cm² oppervlak, is hetzelfde licht ruim twintig keer minder geconcentreerd. Daarom kijk je zonder hinder naar een opalen bol op ooghoogte, ook in een smalle gang of trap.
Waar hang je een wandlamp met opaalglas?
- Badkamer. De NEN 1010 deelt de ruimte rond bad en douche in zones in. Zone 2 loopt tot 60 cm buiten zone 1, en in zone 1 en 2 hoort spatwaterdicht materiaal (minstens IPX4). Kijk bij een badkamerwandlamp dus eerst naar de IP-waarde en laat plek en aansluiting bepalen door een erkend installateur.
- Gang en hal. Een opalen bol van 10 tot 12 cm verlicht de doorgang zonder te verblinden. Kijk daarvoor bij de bolvormige wandlampen.
- Slaapkamer. Naast het bed geeft opaal een rustige gloed, maar om te lezen is het licht te diffuus: combineer het met een leeswandlamp. Welke lamp bij welke sfeer past, lees je in onze gids voor de wandlamp in de slaapkamer.
Die zachte gloed vind je ook bij de ronde wandlampen: de ronde retrolamp hierboven verbergt haar lichtbron achter een kleine melkwitte bol.
Veelgestelde vragen over opaalglas
Wat betekent opaal glas?
Opaal glas, of opaalglas, is glas dat in de hele massa melkwit is gemaakt met troebelmakers. Het laat licht door, maar verstrooit het in alle richtingen, zodat je de lamp erachter niet meer ziet. In een lamp geeft het een egale, zachte gloed zonder fel punt.
Wat is het verschil tussen opaalglas en matglas?
Bij opaalglas zitten de verstrooiende deeltjes in de hele dikte van het glas. Matglas is helder glas waarvan één kant is geëtst of gezandstraald, zodat alleen het oppervlak het licht verstrooit. Achter matglas zie je daardoor nog een lichtere vlek waar de lamp zit, achter opaalglas niet.
Is melkglas hetzelfde als opaalglas?
Bij lampen meestal wel: melkglas is dan een ander woord voor opaalglas. Bij ramen, deuren en douchewanden bedoelt men met melkglas bijna altijd matglas. Vraag bij twijfel of het glas in de massa wit is of alleen aan het oppervlak mat.
Laat opaalglas genoeg licht door voor een wandlamp?
Ja, maar minder dan ander glas: een diffusor van opaalglas laat ongeveer 30 tot 40 % door, helder glas rond 90 %. Een bol doet het iets beter dan een vlakke plaat. Moet de lamp echt verlichten, kies dan een lamp met iets meer lumen, binnen het maximum op de fiche.
Mag een wandlamp met opaalglas in de badkamer?
Dat hangt af van het armatuur, niet van het glas. Rond bad en douche geldt de zone-indeling van de NEN 1010, met in zone 1 en 2 minstens spatwaterdicht materiaal (IPX4). Laat de plek en de aansluiting bepalen door een erkend installateur.
Bronnen
- Milk glass: troebelmakers, tyndall-verstrooiing, lattimo uit Venetië (zestiende eeuw). Wikipedia (Engelstalig)
- Matglas (ook melkglas genoemd): mat gemaakt met een slijpmiddel of een zuur. Wikipedia (Nederlandstalig)
- You have three types of diffusers: opal glass, ground glass, holographic (opaalglas circa 30 tot 40 %, geslepen glas 40 tot 50 %). Een leverancier van optische componenten
- Helder glas van 4 mm (lichtdoorlating 90 %) en met zuur geëtst matglas, productinformatie. Een fabrikant van vlakglas
- Stopcontacten en schakelaars in de badkamer: zones volgens NEN 1010, IPX4, erkend installateur. Een fabrikant van elektrisch installatiemateriaal
- Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/2015, bijlage V, tabel 7 (lichtstroom en vermogen van gloeilampen). Publicatieblad van de Europese Unie
Verwante producten